PROJEK TERNAKAN KERANG

 

Ternakan Kerang Anadara Granosa 

PENGENALAN 

Ternakan kerang bermula dalam tahun 1984 oleh seorang ketua kampung di Bagan Pancor, Perak. Percubaan ini telah berjaya dan sejak itu ternakan kerang berkembang luas di sepanjang kawasan paya bakau di Pantai Barat Semenanjuga dan dianggarkan keluasan kawasan berpotensi ialah 28,540 hektar. Spesis kerang yang biasa diternak di Malaysia ialah jenis Anadora Granosa. Ia mepunyai pasaran yang baik di negara jiran khususnya Thailand dan Singapura.

 Ternakan ini mempunyai beberapa kelebihan berbanding dengan ternakan yang lain di antaranya :-

 -         Kaedah ternakan yang mudah

-         Pengurusan dan penjagaan yang minima

-         Memberi pulangan/keuntungan yang memuaskan.

-         Mempunyai potensi pasaran dengan harga yang menggalakkan.

 Sehingga kini ternakan kerang dilakukan secara kultur separa iaitu bergantung bekalan benih semulajadi. Benih kerang boleh dihasilkan secara asuhan tetapi perbelanjaannya adalah tinggi dan kadar hidupnya terlalu rendah.

 

PERSEDIAAN UNTUK TAPAK TERNAKAN 

Pemilihan kawasan yang sesuai adalah berdasarkan kepada tanah dan air iaitu:- 

1. Kawasan yang terlindung dari arus dan ombak laut.
2. Keadaan dasar laut yang berlumpur halus dan lembut dengan ketebalan 46-76 cm. Sebaliknya tekstur tanah mengandungi 50-80% liat dan selebihnya kelodak.
3. Kemasinan air sekitar 18(ppt)
4. Kecerunan dasar tapak ternakan yang sederhana.
5. Kawasan bebas dari pencemaran dan musuh.

Kawasan yang dikenalpasti sesuai terlebih dahulu perlu mendapatkan kelulusan dari kerajaan negeri untuk memperolehi lesen hak milik sementara (TOL). Keluasan yang ekonomi bagi individu untuk menjalankan ternakan ini adalah 10 hektar (+25 ekar). 

Jenis kerang yang diternak adalah dari sepsis (Anadara Granosa) 

Kawasan yang sesuai untuk menjalankan ternakan kerang

 

PENGUTIPAN BENIH 

Benih-benih kerang biasa terdapat di kawasan daratan berlumpur seperti di pergigian hutan bakau atau muara-muara sungai. Pengutipan benih dibuat setelah ia mencapai saiz antara 4-10 mm. Pengutipan dibuat dengan menggunakan tangguk dawai, dulang kayu dan sekeping papan. Alat ini ditarik melalui permukaan lumpur beberapa kali kemudian dibersihkan untuk mengasingkan benih kerang dengan lumpur. Pengutipan benih biasanya menggunakan sampan di kawasan semulajadi semasa air surut. 

Harga benih kerang bergantung pada saiz benih, untuk saiz 1,000-3,000 biji/kg harganya dianggarkan RM60.00/guni. 

Saiz benih kerang yang ditabur ialah 6.4cm.

 

MENABUR BENIH KERANG DI TAPAK TERNAKAN 

Kerja-kerja penaburan benih dibuat dengan menggunakan bot. Sebelum taburan benih dibuat, cengkerang-cengkerang dan musuh-musuh kerang (siput pengorek) perlu dibuang. Penaburan benih perlu dibuat pada cuaca yang baik dan keadaan air mula pasang.  

Benih perlu ditabur sebaik sahaja ianya sampai ke tapak projek untuk mengelakkan kematian benih akibat tekanan (stress). Penaburan benih perlulah sekata supaya kerang membesar dengan baik. Kadar penaburan benih adalah bergantung kepada saiz benih dan kesesuaian kawasan.

 

MENGUBAH SELERAK KERANG DAN MEMBUANG PEMANGSA 

Dalam tempoh 3-4 bulan setelah benih ditabur, kepadatan kerang perlu diperiksa. Sekiranya didapati tidak sekata maka ia perlu diubah selerak untuk menghasilkan tumbesaran kerang yang cepat. 

Semasa aktiviti ubah selerak dibuat musuh-musuh kerang mesti dikutip/ditangkap dan dibuang/bunuh. Di antara musuh-musuh kerang ialah siput duri, siput belitung kecil, siput umum, siput halia, siput bintang dan ikan pari. 

Saiz kerang kerang dewasa yang mencapai saiz pasaran ialah 3.8cm. 

 

PEMELIHARAAN HINGGA KE SAIZ PASARAN 

Untuk mencapai saiz pasaran iaitu 80-100 biji/kg (70 biji/kati) biasanya ternakan ini mengambil masa 12-18 bulan bermula dari tarikh benih ditabur. Tumbesaran kerang dipengaruhi oleh kesuburan tapak, mutu air, saiz benih yang ditabur dan kepadatan.

 

PENGENDALIAN PUNGUTAN KERANG BESAR 

Sebelum hasil ternakan dipungut untuk dipasarkan, penganggaran stok perlu dibuat bagi mengetahui kuantiti stok kerang tersebut untuk dijual secara runcit atau tender. Pungutan dibuat dengan menggunakan tangguk dawai, secara asasnya alat ini sama dengan alat pengutipan benih cuma jarak dawai (mesh size) adalah lebih besar.

 Aktiviti Pengendalian Pungutan Kerang ini ialah :-

1. Menggoncang alat mengutip kerang tersebut.
2. Simpan sementara di dalam bot hingga didaratkan ke pangkalan
3. Mengasingkan kerang daripada sampah, cengkerang-cengkerang kosong dan siput-siput lain.
4. Mengisi kerang ke dalam guni dengan anggaran 70 kg/guni.
5. Mengangkut kerang untuk dijual kepada pemborong atau peruncit.

 

HASIL PENDAPATAN

Pengiraan hasil pendapatan berdasarkan perkara berikut: 

Saiz bersih kerang – 2,000 biji/kg 

Taburan benih – 50 guni/ha 

Tempoh ternak -18 bulan 

Luas kawasan ternak – 10 ha 

Kadar Hidup – 50% 

Saiz Pasaran – 100 biji/kg 

Harga Kerang Besar – RM 25.00/guni 

1 Guni – 70 Kg 

 

Jualan 

1,000 guni/ha x Rm45/guni x 10ha x 50% RM225,000

 

Kos Operasi 

Benih Kerang

50 guni/ha x 10 ha x RM150/guni                      RM75,000

 Upah Tabur                                                      RM 10,000

Upah Selerak dan Cuci Kawasan                      RM15,000

 Jumlah                                                              RM100,000

 

Penyelenggaraan

 Penyelenggaraan Bot                                        RM5,000

 Minyak Bot                                                      RM10,000

 Penyelenggaraan Enjin/pancang kawasan           RM5,000

 Penyelenggaraan Pondok                                  RM3,000

 Lain-lain                                                           RM2,000

Jumlah                                                              RM25,000

 

Kos Pengurusan 

Bayaran Tol (250x20) x 18 bulan                      RM10,000

 Gaji 2 orang jaga (2x650)                                 RM23,400

 Luar Jangka                                                      RM10,000 

Jumlah                                                  RM43,400

 

Jumlah Besar/Perbelanjaan                                RM168,400

  

Pendapatan 

Pendapatan Kasar / pusingan                            RM56,600

(Jualan- Perbelanjaan)

 

Pendapatan Bulanan

(dalam masa 18 bulan)                          RM3,144.00

 

MASALAH 

Masalah yang mungkin dihadapi dalam ternakan kerang pada masa ini ialah:

 Bekalan Benih tidak tetap

Kecurian

-Musuh-musuh kerang (pemangsa)

-Pencemaran air (Buangan Perindustrian) 

Siput Halia ialah salah satu musuh utama kerang

 

BANTUAN 

Pihak LKIM menyediakan khidmat nasihat teknikal seperti menjalankan kajian kesesuaian kawasan dan juga pemasaran hasil ternakan. 

Peluang pelaburan dalam projek ternakan adalah terbuka kepada semua terutamanya Persatuan Nelayan, kumpulan nelayan dan juga perseorangan. 

Seksyen Pembangunan Akuakultur

Bahagian Pembangunan Industri Nelayan

Lembaga Kemajuan Ikan  Malaysia

Tingkat 11, Wisma PKNS

Jalan Raja Laut,

50350 Kuala Lumpur

Tel: 03-26177000